Quelle est la différence: wyrażenie “z dnia na dzień” w trzech różnych konstrukcjach

Jedno wyrażenie, trzy różne konstrukcje. Różnią się od siebie właściwie dwoma przyimkami. To kolejny dowód na to, że język francuski to język szczegółowy i precyzyjny. Oto trzy oblicza wyrażenia “z dnia na dzień“, które zmienia swoją formę w zależności od kontekstu:

Au jour le jour

Paul vit au jour le jour, il n’a  aucun projet d’avenir. – Paul żyje z dnia na dzień, nie ma żadnych planów na przyszłość.

On dit toujours qu’il faut vivre au jour le jour sans se soucier du lendemain. – Mówi się zawsze, że trzeba żyć z dnia na dzień i nie martwić się o jutro.

De jour en jour 

Elle est malade, son état s’aggrave de jour en jour. – Ona jest chora, jej stan pogarsza się z dnia na dzień.

Il fait des progrès en langue, son anglais s’améliore de jour en jour. – On robi postęp w nauce języka, jego angielski polepsza się z dnia na dzień.

Du jour au lendemain 

Cela ne me parait pas possible qu’il ait changé d’avis du jour au lendemain. – To mi się wydaje niemożliwe żeby zmienił zdanie z dnia na dzień.

Mon copain a disparu du jour au lendemain sans me dire un mot. – Mój chłopak zniknął z dnia na dzień, nie mówiąc mi ani słowa.

Advertisements

Czym się różni sowa od jaskółki, czyli dwa oblicza francuskiego H

Dzisiejszy wpis, mimo, że wskazywałby na to tytuł, na pewno nie będzie skierowany do pasjonatów przyrody… Jak zwykle zajmiemy się przede wszystkim językiem, a zapewniam Was, że jest się czym zajmować ! Otóż zapewne większość z Was zdaje sobie sprawę z tego, że literka “h” w języku francuskim jest niewymawiana. Jest to chyba najbardziej podstawowa reguła czytania, o której trzeba pamiętać i absolutnie się do niej stosować. Ale czy każde “h” w języku francuskim jest takie samo ? Czy nasza sowa (un hibou) oraz jaskółka (une hirondelle) zaczynają się tak naprawdę na tę samą literkę ? Odpowiedź brzmi: nie.

W języku francuskim wyróżniamy DWA  rodzaje literki H.

H w słowie  hirondelle jest przykładem h niemego (h muet), czyli tego, które występuje w większości francuskich słów (= pochodzenia greckiego i łacińskiego). Ten typ  H “wymaga” elizji (usunięcie samogłoski w sąsiedztwie innej samogłoski) oraz łączenia międzywyrazowego. 

Une hirondelle = L’hirondelle

 elizja – la -> l’

Wymowa: yn iʀɔ̃dɛl = liʀɔ̃dɛl

Cette hirondelle (ta jaskółka)

Wymowa: sɛtiʀɔ̃dɛl

Les hirondelles (jaskółki)

Wymowa: leziʀɔ̃dɛl – występuje łączenie międzywyrazowe

Przykłady:

(le) hélicoptère (helikopter)  = l’hélicoptère (elizja)

(la) histoire (historia) = l’histoire (elizja)

(la) haleine (oddech)  = l’haleine (elizja)

Natomiast H w naszym drugim słowie, hibou jest przykładem tak zwanego h przydechowego (H aspiré), które z kolei  elizji i łączenia międzywyrazowego “zabrania”.

Un hibou = Le hibou

 Brak elizji -> le nieskrócone przed “h”

Wymowa: œ̃ ibu = lə ibu

Ce hibou (ta sowa)

Wymowa: sə ibu

przed h zwykle poprawnym zaimkiem wskazującym byłaby forma “cet”, ale h przydechowe wymaga formy “ce”

Les hiboux (sowy)

Wymowa: le ibu – brak łączenia międzywyrazowego

Przykłady:

(le) hareng (śledź) = le hareng (brak elizji, nie “ucinamy” e)

(le) héros* (bohater) = le héros (brak elizji, nie “ucinamy” e)

(le) hérisson (jeż) = le hérisson (brak elizji, nie “ucinamy” e)

* ALE (la) héroïne (bohaterka) = l’héroïne (występuje elizja)

Jak rozpoznajemy w słowniku H przydechowe ?

Zazwyczaj jest ono oznaczone gwiazdką lub apostrofem.

Quelle est la différence: s’ennuyer vs. avoir des ennuis

L’Ennui w języku francuskim oznacza “nudę” natomiast w liczbie mnogiej i towarzystwie czasownika avoir zupełnie zmienia swoje znaczenie. Popatrzmy na przykłady i zwróćmy uwagę na różnicę pomiędzy czasownikiem s’ennuyer a wyrażeniem avoir des ennuis.

S’ennuyer = nudzić się

J’essaie toujours d’écouter en cours, mais parfois c’est tellement barbant et inutile donc quand je m’ennuie je dessine dans mon cahier ou je discute avec mon voisin.

zawsze staram się słuchać na lekcji/wykładzie, ale czasem jest to bardzo nudne i nieprzydatne więc kiedy się nudzę rysuję w moim zeszycie albo rozmawiam z moim sąsiadem z ławki.

*Ennui = nuda

Pour surmonter l’ennui il faut essayer de faire quelque chose de nouveau dans la vie.

aby przezwyciężyć nudę należy spróbować w życiu czegoś nowego.

Avoir des ennuis = mieć problemy

Xavier a des ennuis de toutes sortes – il a perdu son travail (il a des ennuis d’argent), sa femme veut le quitter (il a des ennuis de famille) et en plus il est tombé gravement malade. (il a des ennuis de santé). 

– Xavier ma problemy każdego rodzaju – stracił pracę (ma problemy finansowe), jego żona chce go zostawić (ma problemy rodzinne) i na dodatek poważnie zachorował (ma problemy ze zdrowiem).

Quelle est la différence: Inny czas, inne znaczenie

Na moim blogu nigdy nie poświęcałam zbyt dużo czasu na wyjaśnianie użycia poszczególnych czasów w języku francuskim, ponieważ ten temat zwyczajnie wydaje mi się nieco “oklepany”. Zawsze staram się, aby posty były kreatywne i interesujące a temat czasów nie pozwala mi do końca na stworzenie takiego wpisu jaki bym chciała. Schemat, podstaw do wzoru, kilka przykładów – na tym właśnie polega nauka czasów. Wybaczcie moją szczerość, ale zwyczajnie nie mam pomysłu na to, jak wyjaśnić Wam czasy gramatyczne w interesujący sposób, biorąc pod uwagę, że ich wyjaśnienia znajdziemy na każdej przeciętnej stronie i w każdej przeciętnej książce do języka francuskiego.

Inną rzeczą jest niewątpliwie porównywanie czasów. Tutaj już mogą pojawić się pewne problemy, biorąc pod uwagę, że różnica pomiędzy poszczególnym czasami gramatycznymi w języku francuskim jest często bardzo subtelna, a nawet niezauważalna dla nas uczących się języka. My w języku polskim, mamy właściwie tylko jeden czas teraźniejszy, tylko jeden czas przeszły i tylko jeden czas przyszły. Język francuski rządzi się oczywiście swoimi prawami i używa innych reguł. Pojawiają się nam tutaj różne czasy odnoszące się do przeszłości, przyszłości czy teraźniejszości. Zwracają uwagę na ciągłość, aspekt, uprzedniość. Najważniejsze w tym wszystkim jest jednak osłuchanie. Tak naprawdę tylko wtedy będziemy w stanie użyć  czasu adekwatnego do sytuacji. Można mówić oczywiście, że da się to wyćwiczyć, ale niestety osobiście w to nie wierzę. Można zrobić milion przykładów z naszej ulubionej książki do gramatyki, ale nigdy nie przerobimy wszystkich zdań, które możemy wypowiedzieć i nie przewidzimy sytuacji. Język to trochę matematyka i potrzebna jest tutaj intuicja. Zasady to zasady, wyjątki to wyjątki a zdolności językowe to zdolności. Język trzeba czuć. Ja czuję dlatego nie mam trudności z używaniem odpowiedniego czasu, natomiast zdaję sobie sprawę, że wiele osób ma z tym poważny problem. Jaka jest moja rada ? Nie należy się tym do końca przejmować. Zawsze powtarzam, że najważniejsze jest aby nie robić “podstawowych błędów” tzn. wiedzieć, kiedy na pewno nie możemy użyć imparfait a kiedy zdecydowanie wykluczony będzie czas passé composé. Na przykład w zdaniu “kiedy byłem mały” naturalnie pasuje nam czas  imparfait: quand j’étais petit, natomiast w zdaniu “wstałem o 8 rano” naturalnym będzie użycie czasu passé composé: je me suis levé à 8 heures. Nie zawsze natomiast te same czasowniki, występujące w różnych czasach, będą miały to samo znaczenie. Na dziś przygotowałam kilka wybranych, które zmieniają (często subtelnie) swoje znaczenie w zależności o użytego czasu (imprafait lub passé composé).

Penser  – myśleć

Imparfait: Je pensais qu’il viendrait.

Myślałem, że przyjedzie. (myślałem, przypuszczałem)

Passé composé: Tu as pensé à éteindre la lampe ? 

Pomyślałeś o wyłączeniu lampy ? (pomyślałeś? = nie zapomniałeś?)

Savoir – wiedzieć

Imparfait: Je savais qu’il était à Paris. 

Wiedziałem, że on był w Paryżu. (byłem poinformowany)

Passé composéJ’ai su la date de cette bataille! 

Znałam datę tej bitwy ! (wiedziałem, ale zapomniałem)

Connaitre – znać

Imparfait: Quand j’étais petit, je connaissais tout le monde dans mon village.

Kiedy byłem mały, znałem wszystkich w mojej wiosce. (znałem wszystkich)

Passé composé: J’ai connu mon mari à  une fête.

Poznałam mojego męża na imprezie. (zapoznałam)

Devoir – musieć

Imparfait: Je devais partir, mais finalement je suis resté ici. 

Miałem wyjść, ale w końcu zostałem tutaj. (to była moja intencja, zamiar)

Passé composé: Comme j’étais malade, j’ai dû rester à la maison.

Jako że byłem chory, musiałem zostać w domu. (miałem obowiązek, musiałem)

Quelle est la différence ? déguster vs. savourer

Dziś postanowiłam wyjaśnić różnicę pomiędzy słówkami déguster oraz savourer o którą zapytała mnie na ostatniej lekcji jedna z moich Uczennic 🙂

Na początku warto podkreślić, że czasowniki te mają wspólny mianownik a mianowicie czasownik goûter (smakować, kosztować, skosztować).

Déguster = skosztować czegoś, aby dowiedzieć się jaka jest jakość potrawy, jaki jest jej smak;

Przykłady:

Lors de notre dernière visite à Strasbourg, nous avons dégusté des escargots à l’alsacienne dans un restaurant. – Podczas naszej ostatniej wizyty w Strasbourgu, w restauracji skosztowaliśmy ślimaków po alzacku.

Nous allons d’abord vous apprendre comment déguster et décrire un vin – Najpierw nauczymy państwa jak degustować i opisywać wino. 

Savourer = delektować się; kosztować powolnie i  z uwagą aby przedłużyć przyjemność smaku czy jakiegoś doznania. (savourer = goûter l’instant = smakować chwilę)

Przykłady:

Il est  important de manger lentement et de savourer son repas – To ważne, aby jeść powoli i delektować się swoim posiłkiem.

Pour être heureux, c’est important d’apprendre à savourer le plaisir qui s’offre à nous sans penser à ce qu’on pourrait vivre autrement  – aby być szczęśliwym, ważne jest aby delektować się przyjemnością, która jest nam dana, bez rozmyślania nad tym jak moglibyśmy żyć inaczej.

Quelle est la différence ? Czasownik échapper

W poprzednich wpisach z cyklu “Jaka jest różnica?” podkreślałam często, że czasowniki francuskie łączą się z przyimkami (à lub de) i od nich uzależniają swoje znaczenie. Dziś chciałabym wspomnieć o czasowniku échapper, który może występować samodzielnie lub z przyimkami i przez to przyjmować różne znaczenia.

  1. échapper à – uciekać przed, uniknąć czegoś

Przykłady:

Miraculeusement elle a échappé à la mort – cudem uniknęła śmierci.

Il a échappé à la responsabilité penale uniknął odpowiedzialności karnej.

Échapper à un danger – uciec przed niebezpieczeństwem.

      2.   s’échapper de – uciekać

(w tym wypadku dochodzi nam jeszcze zwrotność)

Przykłady:

La coupable a tenté de s’échapper du lieu de l’accident – winny próbował uciec z miejsca wypadku.

Un oiseau s’est échappé d’une cage – Ptak uciekł z klatki.

Il s’est échappé de prison – On uciekł z więzienia.

Synonimy: s’évader, prendre la fuite

Quelle est la différence ? An vs. Année

Z okazji Nowego Roku życzymy wszystkim Bonne Année a następnie opowiadamy o swoich postanowieniach noworocznych mówiąc Mes résolutions du Nouvel An.

Czemu zatem opisując ten sam “rok” używamy dwóch innych słów ?

Warto powiedzieć już na początku, że problem nie dotyczy tylko pary An /Année, ale również  jour/journée, soir / soirée czy matin /matinée.   

Stali Czytelnicy bloga wiedzą, że ten temat został już kiedyś na mojej stronie  poruszony, jednak wiem, że istnieją osoby (szczególnie wśród moich uczniów), które dalej potrzebują wyjaśnienia tej kwestii.

Popatrzmy na zdanie:

Elle est fatiguée ce matin parce qu’elle a travaillé pendant toute la soirée.

Ona jest zmęczona tego ranka, ponieważ pracowała cały wieczór.

Kiedy jest zmęczona ? Tego ranka (nie popołudnia ani nie wieczora)

Kiedy pracowała ? Cały wieczór (nie przez godzinę czy dwie)

Zatem słowa: jour, soir, an, matin “dzielą nam czas”

– Same są niepodzielnym (!) jednostkami czasu.

– Wskazują nam poszczególne części dnia (matin, soir), roku (jour), życia ogólnie (an).

Je vais à l’école chaque jour – chodzę do szkoły każdego dnia.

(dzień – jednostka czasu, jakiś punkt w tygodniu, miesiącu, roku)

Je reste à la maison ce soir – Zostaję w domu tego wieczora.

(wieczór – jednostka czasu, jakiś punkt całego dnia)

Tłumaczenia słowa An

  1. An jako “lata

Przykłady:

  • il y a dix ans – 10 lat temu;
  • dans dix ans – za 10 lat;
  • pendant dix ans – przez 10 lat;
  • depuis dix ans – od 10 lat;
  • dix ans plus tard – 10 lat później;
  • elle a dix ans – Ona ma 10 lat;

Wyjątek: Lata osiemdziesiąte – Les années 80

     2. An jako “rok

Przykład:

  • En l’an 2 000 – w 2 000 roku (dokładnie w tym roku, nie w innym; punkt)

——————

Sufiks -ée natomiast, który został dodany do An/jour/matin/soir  wskazuje nam na jakąś “zawartość”.

Zatem słowa: année , journée, soirée, matinée (nie dzielą), ale “wypełniają” nam czas.

– Wskazują nie na punkt (czyli część dnia, tygodnia, miesiąca, roku, życia) tylko na wypełnienie tego punktu.

J’ai passé toute la soirée dans mon jardin – spędziłam (cały) wieczór w moim ogrodzie.

Il viendra en fin de journée – przyjdzie na koniec dnia

(journée można podzielić – początek np. godz. 6.00-8.00, środek 8.00 – 10.00,

koniec 10.00-11.00)

Passe une bonne matinée ! – spędź miły poranek

(cały poranek, który będzie trwał kilka godzin)

Tłumaczenia słowa Année

  1. Année jako “rok” z nazwami własnymi, aby rozróżnić poszczególne nazwy roków

Przykłady:

  • année julienne – rok juliański;
  • année grégorienne – rok gregoriański;
  • l’année dernière – ostatni rok;
  • l’année prochaine – przyszły rok;

2. Année jako “rok” w wyrażeniach:

  • au début de l’année – na początku roku;
  • à la fin de l’année – pod koniec roku;
  • Elle a travaillé les trois premiers mois de l’année – pracowała trzy pierwsze miesiące roku;

3. Année jako “rok” , w którym miało miejsce jakieś wydarzenie

Przykłady:

  • L’année de leur mariage – rok ich ślubu (rok, w którym brali ślub)
  • C’était l’année de la Révolution française – to był rok Rewolucji francuskiej (rok, w którym miała miejsce Rewolucja francuska)

——————

Takie zależności występują także w innych francuskich słowach, nie tylko tych, które  opisują czas.

Przykład:

Łyżka” jako przedmiot w języku francuskim to “cuillère“.

Natomiast łyżka jako “miara” (np. potrzebujemy łyżki soli do ugotowania makaronu) to “cuillerée

Łyżka jako forma, rzecz, bez zawartości = cuillère

Łyżka jako treść, zawartość, miara = cuillerée

Podsumowanie:

An to jednostka, Année to treść.

An jest jednostką niepodzielną, Année można podzielić.

An skupia się na podziale czasu, Année skupia się na podkreśleniu trwania, na wypełnieniu czasu.

An to słówko rodzaju męskiego, Année rodzaju żeńskiego.

12511649_1035065009849239_455900516_n